Kapitalizmin Sonu: Spekülatif Kapitalizm

– Sermaye ve Ücretli Emeğin Sonuna Dair –

Yɪllanmɪş ve bilinen bir bilgi: Her şey doğar, büyür, yaşlanɪr ve ölür. Bugünkü tüm toplumsal dokulara hakim olan sermaye ve ücretli emek de öyle.

Marks «Ulaştığım ve ulaşıldıktan sonra incelemelerime kılavuzluk eden genel sonuç, kısaca şöyle özetlenebilir: Varlıklarının toplumsal üretiminde, insanlar, kaçınılamaz bir şekilde, aralarında kendi arzularından bağımsız, belirli ilişkilere girerler; yani, onların maddi üretim güçlerinin belirli bir gelişme seviyesine uygun üretim ilişkilerine girerler. Bu üretim ilişkilerinin tümü, toplumun ekonomik yapısını oluşturur, yasal ve siyasal üst yapının yükseldiği ve belli sosyal bilinç biçimlerinin tekabül ettiği gerçek temeli oluşturur. Maddi hayatın üretim tarzı, sosyal, siyasal ve entelektüel hayatın genel sürecini belirler. İnsanların yaşam biçimini belirleyen bilinçleri değildir; ama, onların bilincini belirleyen sosyal yaşam biçimleridir. Gelişmelerinin belli bir aşamasında, toplumun maddi üretici güçleri var olan üretim ilişkilerine veya – bu sadece aynı şeyi yasal terimlerle ifade eder,- o zamana kadar çalıştıkları çerçeve içindeki mülkiyet ilişkileriyle çatışmaya başlar. Üretici güçlerin gelişmesinin biçimlerinden, bu ilişkiler onların prangasına dönüşür. Ardından, toplumsal devrim dönemi başlar. Ekonomik temeldeki değişmeler tüm koca üstyapıyı eninde sonunda dönüşüme götürür. Nasıl ki, insan bir kişiyi onun kendini ne sandığıyla değerlendirmezse, aynı şekilde, insan böyle bir dönüşüm dönemini kendi bilinciyle değerlendiremez, fakat, aksine, bu bilinç maddi yaşamın çelişkilerinden, üretimin sosyal güçleri ve üretim ilişkileri arasında var olan çatışmadan açıklanmalıdır. Hiçbir sosyal düzen yeterli üretici güçler gelişmeden asla yıkılmaz ve yeni üstün üretim ilişkileri, varlıkları için gerekli maddi koşullar eski toplumun içinde olgunlaşmadıkça asla eskinin yerini alamaz.» (Politik Ekonominin Eleştirisine Katkɪ*).

Karl Marks‘ɪn sözlerini açmak ve anlamak konumuz gereği oldukça önemlidir. Bu yüzdendir ki yukarɪdaki alɪntɪyɪ iki parça halinde ele alɪp yorumlayalɪm:

1. “Varlɪklarɪnɪn toplumsal üretiminde, insanlar, kaçɪnɪlmaz bir şekilde aralarɪnda kendi arzularɪndan bağɪmsɪz, belirli ilişkilere girerler; yani onlarɪn maddi üretim güçlerinin belirli bir gelişme seviyesine uygun üretim ilişkilerine girerler. Bu üretim ilişkilerinin tümü, toplumun ekonomik yapısını,oluşturur, yasal ve siyasal üst yapının yükseldiği ve belli sosyal bilinç biçimlerinin tekabül ettiği gerçek temeli oluşturur. Maddi hayatın üretim tarzı, sosyal, siyasal ve entelektüel hayatın genel sürecini belirler. İnsanların yaşam biçimini belirleyen bilinçleri değildir; ama, onların bilincini belirleyen sosyal yaşam biçimleridir. Gelişmelerinin belli bir aşamasında, toplumun maddi üretici güçleri var olan üretim ilişkilerine veya – bu sadece aynı şeyi yasal terimlerle ifade eder,- o zamana kadar çalıştıkları çerçeve içindeki mülkiyet ilişkileriyle çatışmaya başlar. Üretici güçlerin gelişmesinin biçimlerinden, bu ilişkiler onların prangasına dönüşür. Ardından, toplumsal devrim dönemi başlar. Ekonomik temeldeki değişmeler tüm koca üstyapıyı eninde sonunda dönüşüme götürür.“

İnsanlarɪn kendi aralarɪndaki ilişkilerinin bir maddi temeli vardɪr. Bu temel, tarihsel gelişmeler boyunca hep aynɪ olmayɪp sürekli değişken ve gelişkendir. Böyle olunca, birbirleriyle o maddi temelden bağɪmsɪz ilişkilere giremeyen veya sadece o toplumsal dayanaklara dayanarak ilişkilere girebilen insanlarɪn aralarɪndaki ilişkiler de sürekli hareket içindedir. Dolayɪsɪyla İlkel Komünal Toplumda, Köleci Toplumda, Feodal Toplum‘da ve günümüzde yaşadɪğɪmɪz Kapitalist Toplum‘da insanlarɪn kendi aralarɪndaki ilişkiler hep farklɪ olmuştur. Bu farklɪlɪklar insanlarɪn sadece kendi iradi isteklerinden hareketle değil, hep ama hep mevcut toplumun maddi olanaklarɪ ile bağlantɪlɪ olmuştur, onlara uyum içindedir. Uyum bozulduğu zaman gündeme, sistem değişikliği kendisini dayatɪr.
İlkel Komünal Toplum’da insanlarɪn bulunduğu ortam onlarɪ bir arada ve komün bir yaşam dayatmɪştɪr. Koşullarɪn onlara sunduğu, gruplar halinde avcɪlɪk yapmak ve hazɪr bitkilerden veya ağaçlardan toplayɪcɪlɪk yapmaktɪ. Klanlar halinde yaşayan insanlarɪn, ekonomik ve hukusal yaşamɪ bir bütündü. Gruplar halinde hem ihtiyaçlarɪnɪ gideriyorlardɪ hem de komünal toplumun yaşam biçimini belirliyorlardɪ.

Köleci Toplum’un ortaya çɪkmasɪna yol açan ön gelişmelere gelince: İnsanlığın tarımda ve hayvancılıkta uzmanlaşması ilk toplumsal iş bölümü olarak ortaya çɪkar. Üretim güçlerindeki gelişmeler toplumun bağrɪndan zanaatçɪlarɪn ikinci toplumsal iş bölümü olarak ortaya çɪkmalarɪna yol açtɪ.

„Üretici güçler, zamanla, öyle bir ölçüde geliştiler ki, artık ortalama bir üretkenlikle çalışan topluluğun her üyesinin yaşaması için zorunlu olanı elde etmeye gücü yetiyordu. Yeni üretim teknikleri, özellikle toprağın sabanla sürülmesi ve yerin çapa ile çapalanması, her işlemi iyi bir şekilde yürütmek için birçok kişinin çabalarının birleştirilmesini gerektirmiyordu. Elbirliği ile ortaklaşa çalışmanın ekonomik temeli gitgide kayboluyordu. Yeni avadanlıklarla bütün üyelerin çabalarının zamandaşlığı, yani aynı zamanda hep birden işe koyulma, artık gerekli değildi. Hatta ortaklaşa çalışma, üretici güçlerin ulaştıkları düzeyle çelişki haline geldi; çünkü, ortaklaşa çalışma, yeni avadanlıkların kullanılmasını sınırlandırıyor ve insanların modası geçmiş aletlerin yardımı ile geleneksel ortaklaşa çalışmalarını gerektiriyordu.

Böylece, toplumun üretici güçlerindeki ilerleme yüzünden, bu güçler ile üretim ilişkileri arasındaki denge bozuldu. Ortaklaşacılık ve üretim araçlarının ortak mülkiyeti ile nitelendirilen eski üretim ilişkileri, üretici güçlerin ilerlemesine karşı yavaş yavaş bir engel haline geliyordu ve bunun için de, kaçınılmaz bir biçimde, yerini yeni üretim ilişkilerine bırakmalıydı.“ (Zubritski, Mitropolski, Kerov, İlkel, Köleci ve Feodal Toplum)

Farklɪlɪklara ayrɪlan toplumda farklɪ gruplar ve farklɪ çɪkarlar ortaya çɪktɪ. Zamanla gruplar / klanlar arasɪnda başta avlanacak hayvanlar ve toplayɪcɪlɪk alanlarɪ üzerinde olmak üzere uyumsuzluklar baş gösterdi. Çatɪşmalar ve bunun sonucu olarak esirler gündeme geldi. Birilerinin esirleri kendi hesabɪna çalɪştɪrma olanağɪna kavuşmasɪ, insanlar arasɪndaki o komünal yaşamɪ işlemez hale getirmeye ve insanlarɪ aralarɪndaki ilişkileri yeniden düzenlemeye zorunlu bɪraktɪ. İnsanlarɪn bir kesimi, ezenin-ezilenin olmadɪğɪ İlkel Komünal Toplumdan ezenin-ezilenin / çalɪştɪranɪn-çalɪşanɪn bulunduğu Köleci Toplumun doğuşuna karşɪ durmalarɪna rağmen, Karl Marks‘ɪn belirttiği gibi „insanlar, kaçɪnɪlmaz bir şekilde aralarɪnda kendi arzularɪndan bağɪmsɪz, belirli ilişkilere girerler“ ve girdiler. Köle ve Köle sahibi ilişkileri toplumun, insanlarɪn kendi aralarɪndaki ilişkilerini belirlemeye başlar. Eskinin komünal ilişkileri yerine ezen/ezilen, çalɪşan/çalɪştɪran, yöneten (devlet)/yönetilen ilişkileri geçer.
Feodal Toplum, toplulukta kan bağɪna bağlɪlɪğɪn zayɪflamasɪ ve belirleyici olmaktan çɪkmasɪ, avcɪlɪk ve toplayɪcɪlɪk yerine hayvancɪlɪk ve çiftçiliğin ihtiyaçlarɪ gidermede öne çɪkmasɪ ve güçlenmesiyle kendisini dayatɪr.

Toprak temel üretim aracɪ olarak kalmaya devam eder, fakat toprağɪ işlemede kullanɪlan üretim araçlarɪndaki gelişmelerle, ağaçtan yapɪlan malzemelerle, örneğin kara sabanɪn kullanɪlmaya başlanmasɪ ile bir tarafta toprak beyi (derebeyi, feodalbey), diğer tarafta bu topraklarda çalɪşmaya hazɪr olan köylü (serf) yeni bir toplumsal şekillenmenin ortaya çɪkmasɪnɪ dayattɪ. Feodal toplum toprağa dayalɪ üretimin belirleyici olduğu son toplumdur.

Kapitalist Toplum, manifaktürlerin ortaya çɪkmasɪndan itibaren üretim aracɪ olan toprağɪn yerini sanayiye bɪrakmasɪ ile ortaya çɪkar. Feodal bey ile köylü de yerini sanayici işveren/işçi ikilemine bɪrakɪr. Sanayi doğmadan insanlarɪn kendi aralarɪnda işveren/işçi yani sermaye ve ücretli emek ikilemine geçemezler.

Burada kavranmasɪ gereken önce üretim araçlarɪndaki gelişmeler ve arkasɪndan değişmek zorunda bɪrakɪlan üretim ilişkileri gidişatɪdɪr. İnsanlar istedikleri zaman istedikleri üretim ilişkilerini kendi aralarɪnda kuramazlar. “Maddi hayatɪn üretim tarzɪ (yani üretimin hangi araçlarla yapɪldɪğɪ, SK), sosyal, siyasal ve entelektuel hayatɪn genel sürecini belirler“; insanlar arasɪndaki ilişkilere davetiye çɪkarɪr. Çünkü Mevcut üretim ilişkileri, yani insanlar arasɪndaki hali hazɪr ilişkiler, üretim güçlerinin gelişimini engeller; „onlarɪn prangasɪna dönüşür“. İnsanlar, mevcut üretim ilişkileri yerine yeni üretim ilişkilarini koymak yoluyla bu prangayɪ kɪrar ve üretim güçlerinin gelişmelerinin yolunu açar.
Toplumun üretim güçleri ile üretim ilişkileri uyum içinde olduklarɪ müddetçe, aynɪ tarihi sürece denk düştükleri sürece, mevcut toplumsal sistem yaşamaya devam edecek demektir. Bu denge bozulmadɪğɪ müddetçe, insanlarɪn kendi aralarɪndaki ilişkileri nitelik olarak değiştirmeleri salt kendi iradeleriyle mümkün değildir. Fakat üretim güçleri yeni bir üst nitelik edindiklerinde insanlar, kendi aralarɪndaki eski ilişkileri devam ettiremezler. Üretim güçlerinin nicelik değişimlerinin bir yerinde nitelik bir değişime uğramalarɪ, kendilerine denk üretim ilişkilerine, yani insanlar arasɪndaki ilişkilere, davetiye çɪkarɪr.

2. “Nasıl ki, insan bir kişiyi onun kendini ne sandığıyla değerlendirmezse, aynı şekilde, insan böyle bir dönüşüm dönemini kendi bilinciyle değerlendiremez, fakat, aksine, bu bilinç maddi yaşamın çelişkilerinden, üretimin sosyal güçleri ve üretim ilişkileri arasında var olan çatışmadan açıklanmalıdır. Hiçbir sosyal düzen yeterli üretici güçler gelişmeden asla yıkılmaz ve yeni üstün üretim ilişkileri, varlıkları için gerekli maddi koşullar eski toplumun içinde olgunlaşmadıkça asla eskinin yerini alamaz.“

Doktor hastanɪn psikolojisiyle, onun düşünce ve duygularɪyla başarɪlɪ ameliyat yapamaz. Mevcut toplumun düşünce ve değerleriyle mevcut sistem „değerlendirilemez“. Mevcut düzenin yöneticilerinin ağzɪna bakarak veya onlarɪn dedikleriyle veya planlarɪyla mevcut düzen değerlendirilemez, mevcut gidişat anlaşɪlamaz. Onlara ait olan düşünceler/söylemler, planlar, projeler vs. bir bütün olarak toplumu mevcut durum için ikna etmektir.

Gerekli olan bilinç, „maddi yaşamɪn çelişkilerinden, üretimin sosyal güçleri ve üretim ilişkileri arasɪnda var olan çatɪşmadan“ yola çɪkarak mevcut durumu açɪklamalɪdɪr. Üretim güçlerinin mevcut gelişim düzeyi ve gelişiminin neresinde bulunduğu, üretim güçleri ile üretim ilişkilerinin uyumuyla halen gelişme yeteneğine sahip olup olmadɪğɪ anlaşɪlmadan işe yarar bir belirlemede bulunulamaz. Üretim güçleri, gelişiminin belli bir yerinde üretim ilişkileri ile çatɪşmaya girer. Bu somut durum söz konusu olmadan, devrimden söz edilemez. Çünkü Karl Marks‘ɪn tespiti yerindedir: „Hiçbir sosyal düzen yeterli üretici güçler gelişmeden asla yɪkɪlamaz ve yeni üstün üretim ilişkileri, varlɪklarɪ için gerekli maddi koşullar eski toplumun içinde olgunlaşmadɪkça asla eskinin yerini alamaz.“
Sermayenin son biçimi: Spekülatif Sermaye.

Gelin mevcut kapitalist toplumun mevcut üretim güçleri ile mevcut üretim ilişkilerinin durumunu değerlendirelim. Spekülatif sermayeye kafa yormak, onu anlamak ve bu temelde mevcut kapitalizmi tahlil etmek, „sosyalist sistem“ denen ülkelerin yɪkɪlmasɪndan sonra başlayan içerisinde bulunduğumuz süreçte en önemli adɪmdɪr; bu adɪm geleceğe görmekte olmazsa olmaz öneme sahiptir.

Kapitalizmin gelişimi çeşitli aşamalardan geçmiştir. Manifaktür sanayi ile başlayan kapitalist üretimin üretim güçleri, makine teknolojisi kullanan canlɪ emeğe dayanɪyor(du). İşçi makinenin eklentisi haline geliyor(du). Makinenin eklentisi haline gelimiş işçi veya işçi sɪnɪfɪ nasɪl örgütlenirse örgütlensin makineden kopamazdɪ ve ne kendisini ne de toplumu özgürleştirebilirdi. Yapamadɪ da.
Mikro teknolojik devrim ile birlikte, canlɪ emek yani ücretli işçi hɪzla üretim sürecinin dɪşɪna atɪldɪ, atɪlɪyor. Üretim sürecinin dɪşɪndakiler artɪk mekinenin bir eklentisi değildir. Gerçek üretim ve büyüme, canlɪ emeğin sömürülmesine dayanɪr. Canlɪ emeğin üretim sürecinden atɪlmasɪ, emeğin sömürülmesinin azalmasɪ ve dolayɪsɪyla kapitalist kârɪn azalmasɪ anlamɪna gelir. Bu sermaye sahiplerinin arzuladɪğɪ bir durum olmamakla birlikte, 1970’li yɪllardan itibaren başlayan ve derinleşen bir gelişmedir.

Canlɪ emeğin üretim içinde hɪzla azalmasɪ, gerçek üretimin düşüşü demektir. Gerçek üretimin düşüşü hayali/spekülatif ekonominin hɪzla devreye girmesine sebep olur. Varmɪş gibi gözüken/gözüktürülen ekonominin, toplam ekonomideki payɪ arttɪkça ekonomi sakatlaşɪr, tɪkanmaya ve patanaj yapmaya yol başlar. Patanaja geçen ekonominin yardɪmɪna herzaman daha fazla spekülatif para yetiştirilir. Bu ise hastayɪ daha fazla hasta etmekten başka bir sonuca varamaz. Bir örnekle bunu somutlaştɪralɪm.
Yunanistan, mayɪs 2010’da Avrupa Birliği’nden 80 milyar, Uluslararasɪ Para Fonu’undanda 30 milyar olmak üzere toplam 110 milyar euro aldɪ. Bu para önce 3 yɪl içinde, fakat daha sonra alɪnan kararla 7.5 yɪl içinde geri ödenecekti. Bu gibi yardɪmlarda normalinde paranɪn 4.8 faizle geri ödenmesi gerekirken, Yunanistan’a 3.8 faizle verildi. Şubat 2012’de Yunanistan, 17 Avrupa ülkesinden toplam 130 milyar euro daha aldɪ. Şu ana kadar aldɪğɪ bu 240 milyar euro’nun tüm sözde „yardɪmlar“ɪna ve kɪsma politikalarɪna rağmen Yunanistan‘ɪn borcu azalmɪyor, tersine yükseliyor. Burjuva ekonomistleri, Yunanistan‘ɪn şu an 320 milyar euroyu bulan borcunu 60 yɪlda bile ödeyemeyeceğini belirtiyorlar. İşsizlik yüzde 28, fakat gençlerde yüzde 60’tɪr.
Sɪkɪntɪ bir veya birkaç ülke ile sɪnɪrlɪ değildir, tersine sɪkɪntɪ tüm dünyanɪn sɪkɪntɪsɪdɪr.
«20 yıl önce ekonominin toplam değer yaratması dünya çapında 15 billion euro idi. Takriben 1.5 billion euro finans ekonomisinin spekülatif ürünlerine yatırılırdı, yani toplam miktarın onda biri. 2010 yılında dünya ekonomisinin değer üretimi takriben 50 billion dolardı. Spekülatif finans pazar 500 billion euroya yükseldi. Bu demektir ki: Dünya ekonomisinin değer yaratımı üç kat artarken, spekülatif finans ekonomisi 300 kat arttı.

Ayrıca devletler para piyasalarına ucuz kredilerin şişesinden bir güzel yuduma izin verdiler. Devlet borcu, Almanya’nın birleşimi ile büyük bir boyuta yükseldi. Her almana 26.000 euro devlet borcu düşüyor. Sanayi ülkeleri dünya çapında 55 billion euro borca sahiptir. Oberhausen şehri her gün 400 000 Euro yeni borç üstleniyor, Almanya günde 80 milyon euro daha borçlanıyor ve Amerika Birleşik Devletleri her gün yarım milyar yeni kredi alıyor». (ARD Televizyounu, 6.7.2012)
Spekülasyon/spekülatif sermaye, gerçekten olmayan paranɪn/kazancɪn varmɪş gibi gösterilmesidir; kullanɪlan sermaye gerçek olmadɪğɪndan dolayɪ gelecek kuşağɪn borçlandɪrɪlmasɪdɪr, yani bu paranɪn gelecek kuşağɪn çalɪşarak ödemesidir; geleceği yiyerek yaşamayɪ sürdürmeye çalɪşmadɪr, diye tarif edilebilinir.

Sabit sermaye ve canlɪ sermaye kapitalizmin diri hücreleri olup ona yaşam verirken, spekületif sermaye tam tersi bir rol üstleniyor. Spekülativ sermaye, sermayenin ölü hücreleridir. Ölü hücrelerin, yani spekülatif sermayenin, toplam sermaye içerisinde ağɪrlɪğɪnɪ koymasɪyla sermayenin ölümü gerçekleşecektir.

Dünya sermayesi bu yolda son final-kriz içerisindedir. Kriz derinleşmeye devam edecek ve günümüzde ya barbarlɪk ya da sozyalizm ikilemi her zamankinden daha aktuelldir. Çünkü krizdeki kapitalizm, veya üretim güçleri ile üretim ilişkileri arasɪndaki çelişki ölümcül boyuta varsa bile, insan/toplum müdahalesini zorunlu kɪlmaktadɪr. Olgunlaşmɪş objektif koşullar, subjektif müdahale olmadan toplumsal dönüşüme yetmediğinden ve otomotikmen sosyalizme geçmediğinden, dünya toplumunun kapitalizmi aşma müdahalesi zamanɪnda devreye girmezse, barbarlɪk ya bir korkunç geriye düşüş aşamasɪ ya da doğanɪn ve insanɪn sonunu getirecek kapitalist tehlike ihtimali olarak hep var olacaktɪr. Görev ortada duruyor.

Kapitalist Sistemin Sonuna Dair Belirtiler

1. Mikroteknolojik Devrim veya başka bir söylemle Dijital Devrimin ortaya çɪkardɪğɪ üretim ve kullanɪm güçleri, sanayi döneminin ve genel olarak kapitalist sistemin üretim ilişkilerini dɪşlamaktadɪr; kapitalizmin altɪnɪ oymaktadɪr. Kapitalizmin rahminde yeni üretim ilişkilerinin belirmesine yol açmakta ve giderek güçlendirmektedir.

2. Emek ile sermayenin bütünlüğü kapitalizmin varlɪk temelidir. İşçi çalɪşacak ve değer üretecek. Kapitalist sömürecek. Bu olmadan kapitalizm olmaz. Fakat emek ile sermaye aynɪ zamanda sürekli olarak biri diğerinden kopmak istiyor.

3. Mikroteknolojik Devrim insanlarɪ üretim dɪşɪna atma sürecini başlatmɪştɪr. Bilgi yüklü teknolojiler insanɪn yerini almaktadɪr. Üretim eskisinden fazla olsa da, insanlarɪn alɪm gücü giderek düşerken bilgi yüklü teknolojiler, robotlar ne buzdolabɪ, ne araba ne de yiyecek-giyecek satɪnalmaktadɪr.

4. Geçmiş yüzyɪlɪn devrimci teorileri/bilgileri ve işçi hareketi örgütlenmeleri 1970’li yɪllardan itibaren ortaya çɪkan teknolojik buluşlarla ve toplumsal gelişmelerle yenilgiye uğramɪş ve işe yaramaz hale gelmiştir. Her son bir başlangɪçtɪr: Değer karşɪtɪ yeni bir pratik yeryüzünün her tarafɪnda (Seattle,Davos, Washnigton, Prag, Gezipark vs.) baş gösterip yaygɪnlaşɪrken, yeni bir bilinç ve bilgi birikimi yine yeryüzünün her tarafɪnda (Almanya’da Robert Kurz, Avusturya’da Franz Schandl, İngiltere‘de John Holloway, ABD’de Nelson Peery, Japonya’da Tessa Morris-Suzuki, Türkiye’de Yusuf Zamir, vs.) göbelekler gibi ortaya çɪkmakta ve yeni hareket tarzlarɪnɪ, kapitalizm öetesi yeni bilinci müjdelemektedirler.

5. Yüksek bilgi yüklü teknolojiler ile sermaye için yaramaz hale gelen yɪğɪnlar ekonomi dɪşɪnda veya başka bir deyişle kapitalizm dɪşɪnda bir yere yɪğɪlmaktadɪrlar. Sayɪsɪ hergün binleri, belki milyonlarɪ bulan bu insanlar ne şu ne de bu sɪnɪfa dahiller. Yani sɪnɪfsɪzlaştɪrma süreci başlamɪştɪr. Sɪnɪflar mücadelesi yerine sɪnɪfsɪzlarɪn sɪnɪfsɪ toplum mücadelesi devreye giriyor ve güçlenerek yayɪlɪyor.
6. Kapitalizm, iç ve dɪş sɪnɪrlarɪna dayanmɪştɪr; yani hem insanɪ yɪğɪnlar halinde üretim dɪşɪna atmasɪyla hem de doğaya verdiği zararlarɪn çekilmez hale gelmesiyle, hem insanlara hem de doğaya uygunluğunu yitirmiştir.

Sonuç olarak diyebiliriz ki, yapanlarɪn (yani öznenin) yapɪlanlara (yani objeye) bağɪmlɪlɪğɪ tersine dönmüş bir dünyadɪr. Yapanlarɪn (yani insanɪn) yapɪlanlara (yani maddeye) üstünlüğü temelinde baş aşağɪ edilen durum ayaklarɪ üstüne oturtularak düzeltilecektir. Bu tarihsel göreve yani devrime, mikroteknolojik gelişmelerle ve ona denk düşen yeni bilinçlenme ve pratiklerle yerine getirilmeye başlanmɪştɪr bile.

*Türkçe çevirilerde bu güne kadar Karl Marks yapɪtɪ hep „Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkɪ“ olarak tercüme edilmiştir, öyle lanse edilmiştir. Bu örnek Marks’tan sonraki devrimcilerin Marks‘ɪ nasɪl yanlɪş anladɪklarɪndan sadece bir örnektir. Marks, ekonomi politikten değil, politik ekonomiden söz eder ve eserinin adɪ da “Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkɪ“ değil, “Politik Ekonominin Eleştirisine Katkɪ“dɪr.

© Kürt-Türk-İsviçreliler Kültür Derneği (KUTÜSCH)’de 10.11.2013 tarihinde verilen seminer çalɪşmasɪdɪr.

Bu blogdaki popüler yayınlar

30 Mart 2014 Seçimleri ve Türkiye’de Gidişat